Dwudziestolecie międzywojenne było w Polsce okresem rozkwitu kultury rozrywkowej. Rewie, kabarety, a w nich Hanka Ordonówna, Zula Pogorzelska, Mira Zimińska, Loda Halama, Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza, Fryderyk Jarosy.
Teksty do programów kabaretowych i rewiowych pisali Julian Tuwim, Andrzej Włast, Marian Hemar, Antoni Słonimski, Jan Lechoń, Kazimierz Wierzyński. Autorami karykatur i rysunków satyrycznych byli m.in. Maja Berezowska, Anna Gosławska-Lipińska („Ha-Ga”), Zdzisław Czermański, Eryk Lipiński, Bronisław Linke, Jerzy Zaruba. A wszystko recenzował ostrym piórem Tadeusz Boy-Żeleński.
To ci artyści tworzyli legendę kabaretów i rewii dwudziestolecia międzywojennego.
Na wystawie można to wszystko obejrzeć, przeczytać, a na dodatek obejrzeć filmy, posłuchać muzyki i zobaczyć modne stroje z lat 20. i 30. ubiegłego wieku.
Odwiedzając wystawę dowiemy się nie tylko o tym, co działo się w teatrzykach rewiowych, kabaretach, poznamy ploteczki i żarciki kawiarniane. Tekściarze i rysownicy komentowali życie społeczne i obyczajowe oraz wydarzenia polityczne. W kabarecie było miejsce na politykę, skandale obyczajowe, plotki towarzyskie, ale obok pokazywano również biedę, życie na ulicy, problemy rodzinne.
Trzeba także pamiętać, że okres 1918-39 to w Polsce lata swobodnego rozwoju prasy (ponad 20 tysięcy tytułów – w Warszawie w roku 1919 było ich 395, a w roku 1928 już 715). Charakterystyczne dla tych lat były bogactwo poglądów i „żywość dyskusji”. W Warszawie toczyło się kolorowe życie artystyczne i literackie. Po zakończeniu I wojny światowej Paryż, Berlin i Warszawa zmieniły się w miasta zabawy. Ludzie chcieli się bawić, szaleć i używać życia. Jak grzyby po deszczu powstawały kabarety, w licznych teatrzykach rewiowych wystawiano lekkie komedia i farsy. Ukazywały się pisma satyryczne, prezentowano szopki polityczne i dowcipne jednodniówki. Świat jakby odmłodniał.
Pokazane na wystawie teksty pochodzą przede wszystkim z kabaretów inteligencko-mieszczańskich. Tego typu teatrzyki były w międzywojennej Polsce najliczniejsze, cieszyły się największą popularnością i miały największy wpływ na kształtowanie gustów odbiorców. Twórcy wystawy wybrali utwory m.in. z programów kabaretu Qui Pro Quo, z repertuarów teatrów Banda, Perskie Oko i Morskie Oko.
Wśród karykatur i rysunków satyrycznych zaprezentowano na wystawie np. karykaturę „Piłsudski-girls” z teki litografii pt. „Marszałek Piłsudski w 13 karykaturach Zdzisława Czermańskiego” i „Jarmark przedwyborczy” Jerzego Zaruby. Warto zatrzymać się przy nich i pomyśleć o dzisiejszej Polsce. Wszak sztuka z natury rzeczy niesie za sobą ładunek społeczny.
Przygotowano dla odwiedzających wyjątkowo starannie opracowany katalog, wykorzystując wiele źródeł i materiałów. Jest to bogate źródło informacji o tych czasach, prawie tematyczna encyklopedia.
W przestrzeni muzeum przez cały czas trwania wystawy na ekranach multimedialnych emitowane są fragmenty filmów fabularnych z lat 30., m.in. „Każdemu wolno kochać” i „Szpieg w masce” w reżyserii Mieczysława Krawicza oraz „Papa się żeni” Michała Waszyńskiego. Można posłuchać dawnych piosenek – „Panna Mania gra na mandolinie”, „Czy Pani Marta…” lub „Mały gigolo”.
2018 rok jest dla Muzeum Karykatury rokiem jubileuszowym, które świętuje 40-lecie działalności. Wystawa „Nie tylko nóżki! Kabarety i rewie dwudziestolecia międzywojennego w Polsce” znakomicie wpisuje się w ten jubileusz.
Barbara Janiszewska
