W 1979 roku Miloś Forman przeniósł na ekran kultowy musical „Hair”, który wcześniej (w 1967 roku) zafascynował go na Broadwayu. „Hair” przeszedł do historii kina jako słynny film o mocnej wymowie antywojennej, a finałowy utwór „Let the Sunshine in” stał się światowym hymnem pokoju. Już nieco wcześniej, bo w 1969 roku John Lennon nagrał wraz z Yoko Ono i grupą przyjaciół utwór „Give Peace a Chance” – „Dajcie szansę pokojowi”, a w 1971 roku – równie sławny singiel „Imagine”, wyrażający silnie pacyfistyczne idee. Wyobraźcie sobie, że nie ma raju, piekła i nieba; nie ma państw, wojen, religii, pieniędzy, głodu i wszyscy dzielą się światem. Możesz mówić, że jestem marzycielem, ale nie tylko ja jeden. Mam nadzieję, że pewnego dnia dołączysz do nas i świat będzie żył w zgodzie. Tak śpiewał Lennon i dziś wiemy, że jednak był marzycielem, a temat pokoju wciąż powraca i jest ciągle aktualny. Ma swoje odbicie w popkulturze: w muzyce, literaturze, sztuce – i również w ekslibrisie.
W 2024 roku galeria sztuki Contratalla Art w hiszpańskim mieście Tarragona ogłosiła konkurs „Ex-libris for Peace”, którego wyniki zostały zaprezentowane podczas prestiżowego Międzynarodowego Kongresu Exlibrisu FISAE w Palma de Mallorca. W nadesłanych pracach przewijały się pacyfistyczne symbole graficzne: gołąbek pokoju z gałązką oliwną (nawiązanie do przekazu ze Starego Testamentu; gołąbek symbolizował koniec biblijnego potopu), łacińska sentencja „Pax” (tłumaczone jako „pokój z wami”) i drzewo życia (uosobienie harmonii i spokoju ducha).
W tym samym roku odbył się Międzynarodowy Konkurs Graficzny „Hands of Humanity”. Organizatorzy – Redhood Studio – proponowali zilustrowanie haseł pokojowych poprzez sztukę ekslibrisu: sprzeciw wobec agresji militarnej i łamaniu praw człowieka. Artyści z ponad 12 krajów zaprezentowali własne interpretacje tematu za pomocą tradycyjnych i nowoczesnych technik graficznych. Moja nagrodzona w konkursie praca odwoływała się do idei wzajemnej pomocy i współpracy, a kolaż z elementów starych druków przypominał o ścisłym związku ekslibrisu z książkami.
BEATA JOANNA PRZEDPEŁSKA
