W ubiegłym roku organizatorzy XXI Międzynarodowego Konkursu na Ekslibris w Ruse (Bułgaria) zaprosili do przysyłania prac na temat „Ex Libris – Ex Aviation”. A zatem – lotnictwo, samoloty i odrzutowce, balony i śmigłowce; mity i historie związane z odwiecznym marzeniem ludzkości o tym, by wznieść się w powietrze.
Na ekslibrisach konkursowych przewijał się motyw Ikara i najróżniejsze machiny służące do latania. Ja skupiłam się na przypomnieniu balonu słynnych braci Montgolfier, którzy położyli fundamentalne zasługi dla awiacji. Joseph-Michel i Jacques-Étienne odziedziczyli… młyn papierniczy i tam pracowali, ale nigdy nie porzucili chłopięcych marzeń. W 1782 roku z ogródka przy swoim domu udało im się wznieść w powietrze prototyp balonu. Ten eksperyment ośmielił ich do napisania listu skierowanego do Francuskiej Akademii Nauk.
Rok później w Annonay po raz pierwszy w historii wzbił się ponad Ziemię statek skonstruowany przez braci. Była to nie lada sensacja. Bracia Montgolfier rozpoczęli współpracę ze szwajcarskim fizykiem Ami Argandem i prowadzili dalsze doświadczenia. Już po kilku miesiącach mogli zaryzykować lot balonem z pasażerami. Byli to Jean-François Pilâtre de Rozier, nauczyciel chemii i fizyki, oraz markiz François Laurent d’Arlandes. Lot trwał niespełna pół godziny, pasażerowie wylądowali bezpiecznie, a całe wydarzenie obserwował sam król Francji Ludwik XVI, co odbiło się szerokim echem. Balon prezentował się – jak widać na archiwalnych rycinach – wyjątkowo efektownie. Płótno malował i zdobił uzdolniony producent tapet Jean-Baptiste Réveillon. Czasza została pokryta misternymi motywami kwiatowymi, złoceniami, symbolami znaków Zodiaku, Słońca i monogramami króla Ludwika XVI.
To historia niezwykle inspirująca i ucząca, aby nigdy się nie poddawać i wciąż próbować zrealizować swoje plany. Na konkurs „Ex Libris – Ex Aviation” nadesłano 315 prac 233 artystów z 23 krajów – nie tylko z Europy, ale także z Azji i Ameryki Południowej. Zostały udostępnione publiczności na wystawie w Regionalnej Bibliotece „Lyuben Karavelov” w Ruse oraz w pamiątkowym katalogu.
Beata Joanna Przedpełska
