Nagroda jest przyznawana artystom teatru – aktorom, reżyserom, scenografom oraz dramatopisarzom i krytykom za najbardziej interesujące dokonania w danym roku lub za całokształt twórczości stanowiącej liczący się wkład w rozwój polskiego teatru. Nosi Imię najsłynniejszego polskiego krytyka teatralnego, zamordowanego przez Niemców w czasie II wojny światowej.
Nagrodę Imienia Tadeusza Żeleńskiego-Boya Klub Krytyki Teatralnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich ustanowił w 1956 roku. Inicjatorem był Roman Szydłowski, krytyk teatralny, przewodniczący Klubu Krytyki Teatralnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, od 1960 roku jeden z wiceprzewodniczących AICT (przed nim w latach 1956-1959 pełnił tę funkcję Profesor Jan Kott), a potem przez czternaście lat (1963-1977) przewodniczący AICT, na Kongresie w Atenach (1977) wybrany dożywotnim prezesem honorowym. W latach 1977-1981 wydawał w Warszawie na zlecenie AICT „Międzynarodowy Rocznik Teatralny”.
Od 1957 do 2021 roku włącznie przyznano nagrody 45 razy (z wyjątkiem lat 1967, 1971, 1982-1989 i 1991-1989). Otrzymało je 46 osób, w tym 24 reżyserek/ów, 19 aktorek/ów, jeden krytyk teatralny, jeden scenograf i jeden dramatopisarz.
Cztery osoby zostały uhonorowane dwukrotnie: Kazimierz Dejmek (1957 i 1976), Zbigniew Zapasiewicz (1973 i 2006), Jerzy Grzegorzewski (1978 i 2003), Henryk Tomaszewski (1980 i 1981).
Czasem nagradzano dwóch twórców w jednym roku jak Edwarda Csató w dziedzinie krytyki teatralnej i Gustawa Holoubka w dziedzinie sztuki aktorskiej (w 1961 roku). Bywało, że dwie, a nawet trzy osoby – łącznie: reżyserzy Krystyna Skuszanka i Jerzy Krasowski (1958), reżyser Jerzy Grzegorzewski i jego aktor Jerzy Trela (1978), aktorki Ewa Dałkowska, Elżbieta Kępińska i Joanna Żółkowska – niezrównane trio w jednym przedstawieniu (2002).
Pierwszym i dwukrotnym (1957 i 1976) laureatem był Kazimierz Dejmek, jeden z najwybitniejszych reżyserów polskich, znany także z prac poza granicami Polski w latach 1970-1977, m.in. w Norwegii (Oslo), Niemczech (Essen, Dusseldorf, Hamburg), Jugosławii (Belgrad, Nowy Sad), Austrii (Wiedeń), Szwajcarii (Zurich), a zwłaszcza we Włoszech, gdzie w Piccolo Teatro della citta di Milano reżyserował m.in. światową prapremierę La Passione (1972).
W obu przypadkach nagrodę otrzymał za przedstawienia w kierowanym przez siebie Teatrze Nowym w Łodzi. Najpierw za ważne z powodów politycznych Święto Winkelrida Jerzego Andrzejewskiego i Jerzego Zagórskiego (1957), drugi raz za inscenizację Operetki Witolda Gombrowicza (1976).
Piotr Cieplak jest więc 47 laureatem Nagrody Boya i 25 reżyserem, który otrzymuje t e nagrodę – jego poprzednikiem w roku ubiegłym był Jan Peszek (pełna lista laureatów na portalu www.aict.art.pl).
Klub Krytyki Teatralnej SDRP/polska sekcja AICT serdecznie zaprasza na uroczystość. Wstęp wolny.
Zarząd Klubu Krytyki Teatralnej
(Na zdj.: Laureat i Wiktoria Gorodeckaja podczas próby „Wieczoru Trzech Króli” w Teatrze Narodowym, fot. Krzysztof Bieliński/ Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego)
